Θέατρο του κόσμου...

Кирилл Серебренников: Актер — явление паранормальное, и, главное, объяснений от него не дождешься…
Осенью режиссер «Пластилина» начинает снимать фильм по Чехову. В основе сюжета — «Палата № 6»



Новая газета
Кинорежиссер Кирилл Серебренников снял сериалы «Ростов-папа» и «Дневник убийцы».
Спектакли театрального режиссера Кирилла Серебренникова — «Пластилин» Василия Сигарева в Центре драматургии и режиссуры, «Откровенные полароидные снимки» Марка Равенхилла в Театре им. Пушкина, «Терроризм» братьев Пресняковых во МХАТе им. А. П. Чехова — принадлежат к числу самых острых, тревожных и ярких столичных премьер последних лет.



— Кирилл, вам вообще близки персонажи с отклонениями?
— Это интересно всем, потому что искусство — все, что находится за гранью ОТК. Норму мы лицезрим каждый день. А на экране, на сцене людям, наверное, любопытны персонажи в неких экстремальных обстоятельствах. Либо сами по себе экстремальные.
— И кто признал нормой норму, которую мы видим каждый день?
— Вероятно, про то и наш фильм? Хотя глобально он о том, как мир иллюзий и мир реальности пересекаются и что из этого получается.
— Видели ли вы когда-нибудь физическое преображение актера во время работы?
— Да. И это поразительные вещи? Вы знаете, такое случается с очень хорошими актерами — как со звездами, так и с малоизвестными артистами. Эти люди-хамелеоны в работе вдруг превращаются во что-то: это по-другому ходит, по-другому говорит. Один из таких — Евгений Миронов. Сейчас я сделал спектакль «И. О». по пьесе шведского драматурга Стига Ларссона в Центре драматургии и режиссуры, где работают как минимум несколько хамелеонов. Там совершенно другие Алексей Гуськов и Максим Аверин. Там совершенно другая Граня Стеклова.
— Не боитесь ли за них как за людей? Ведь, наверное, что-то происходит с психикой?
— Актерская профессия вся состоит из паранормальных явлений. И это не паранойя, не сумасшествие. Болезнь в искусстве, на мой взгляд. Мне нравится, когда происходящее входит в понятие Тайны. И «как это сделано» — никто не знает, может быть, даже тот, кто делает.
— А актеры могут объяснить, что происходит?
— Я с некоторыми беседовал на эту тему. Но от них никогда не дождешься объяснений.
— Кто-то из медиков обследовал играющего актера?
— Такие опыты мне неизвестны. Но мне известно, что актер Гуськов за спектакль теряет три кг веса. Игра — суперстресс. Марина Владиславовна Неелова на сцене может поднять вес, который она не в состоянии поднять в жизни. И она энергетически покрывает зал в тысячу человек! Такая экстрасенсорика.
— Видели ли вы когда-нибудь, например, дематериализацию?
— Деньги часто дематериализуются. Это их обычное свойство. Но когда люди покупают серьезные брошюрки про мистику на вокзалах, я бы это назвал бытовым кликушеством.
Если говорить о владении специфическими способностями, я верю в неограниченные возможности человека, а также в многообразие мира и многообразие форм его проявлений. Мир такой разный, что бывает все. Нет таких вещей, в которые я не верю.
— И как это соотносится с точной наукой физикой, которая была вашей первой специальностью?
— Очень прямо. Я всегда говорю, что физика — одна из немногих наук, может быть, единственная, которая подтверждает существование Бога. Физика предполагает такое количество допущений и такое количество достаточно условных моделей описания мироздания — очень странных и очень сложных, — что, в общем, к материализму это не имеет никакого отношения. Это абсолютно метафизическая наука.
— Физика — вам подспорье в творчестве?
— Физика — это структурное мышление, система мира. Она помогает и сидит внутри. Это не то, что: а ну-ка вспомни закон Бойля — Мариотта! Физика — внутреннее желание найти стройность. Обрести гармонию. Есть же понятие: красивая формула. Верная формула — всегда красивая формула, красиво устроенная.
— Можно ли вас, Кирилл, определить как рефлексирующего физика?
— Нет. Я вообще не рефлексирующий тип. Есть такие люди — рефлексаторы, которые начинают вибрировать по каждому поводу. Физик? Какой же я сейчас физик! Хотя в физиках тоже бывает — больше математики, меньше математики.
— Скажите как физик физику: идеи несут энергию?
— Думаю, да. В них сила мысли, сила злости, сила взгляда. Наверное, волновая природа в этих вещах присутствует.
— И продвижение этих идей, успех зависят от энергетики человека, который их родил?
— Наверное, от энергетики, но и от свойств пространства, свойств материи, которая проводит эту энергию. Надо попасть с нужным количеством энергии в нужное место во времени и пространстве. Всего лишь соблюсти эти условия.
— Скажите, когда вы приступаете к новому проекту, как это происходит: вы предлагаете или вам предлагают?
— Как правило, я. Если мне не нравится пьеса, я вообще ее не ставлю. Обслуживать артистов или даже самых уважаемых антрепренеров мне что-то не хочется, потому что получается нечестно и начинаешь относиться к этому делу, как к работе. Но тогда должны быть чудовищные деньги. Хотя просто за деньги — тоже для чего это? Но даже в этом случае, понимаете, нельзя ничего делать, если результатом станет позор. Деньги закончатся — позор останется.
— Есть понятия «профессионал» и «любитель». Так что, вы - любитель?
— Да, я любитель, и, видимо, сам на любителя.
— Кирилл, вас более интересуют сегодняшние сюжеты, современные лица или исторические персонажи?
— Так получается, что в театре я работаю больше по современной драме, а в кино все больше и больше меня уносит куда-то в прошлое. Но прошлое мне кажется очень интересным. Особенно привлекает начало ХХ века, потому что он на наших глазах сложился, как законченное произведение искусства. Мы знаем, чем он начался, чем продолжился и чем завершился. А вот разобраться, почему он стал вот таким вот, а не иным, интересно именно сейчас. Разобраться в исторических фактах, в том, как закручивались энергетические потоки, как возникла и сложилась система закономерностей, случайностей и взаимодействий. Как возникли персонажи, образы. Как появились направления в искусстве. Как изменилась литература, родились и умерли поэзия, свет и звук.
— И что, современные драматурги — молодые ли, более опытные — в состоянии справиться с такими задачами?
— Самая главная драматургия прошлого века как бы сложилась к его началу. Чехов умер практически сто лет назад. Повторяется ли тот виток? Отчасти, возможно, и повторяется. Сейчас стали говорить, и не без оснований, о новой современной драматургии, даже о драматургическом буме. Появились имена, которые «работают» и здесь, и на Западе. Волна есть, но она, вероятно, воплощена слабее. Это какой-то отсвет той волны, того века.
— Будет ли - скоро ли, нет — написана пьеса века?
— Этого мы не знаем. Но мы знаем, что «Чайка» провалилась в Александринском театре. Взяла и провалилась. Сегодня понятно, что есть очень талантливые люди, которые занимаются драмой очень серьезно. Насколько они окажутся выразителями сегодняшнего дня, станет известно позже.
— Каких отечественных классиков театра ХХ века вы видите?
— Во-первых, ХХ век — век режиссерского театра. Эта профессия, как выяснилось, очень молодая, и она сложилась как раз в ХХ веке — с установлением диктатур в социуме. Она рождалась вместе с этими катаклизмами политического свойства. Профессия, с одной стороны, диктаторская, с другой — глубоко психиатрическая, с врачебной точки зрения, и очень синтетическая. Тут диапазон от Станиславского — Мейерхольд, Вахтангов, Михаил Чехов — это русская режиссерская школа и великая советская — Товстоногов, Эфрос, Любимов, Васильев, Фоменко, Захаров, Гончаров, Някрошюс, Додин, Гинкас? И вот теперь вековая школа как бы закрывается. Она сформировалась и выразилась уже в некоей пантеонной форме. Теперь есть куда приходить с цветами, чему кланяться, на что кивать и что цитировать. Нам осталось идти дальше и делать что-то совершенно другое.
Что касается современной драматургии. .. Я бесконечно повторяю имена молодых и, на мой взгляд, перспективных драматургов. Их не так много, и своими работами они уже всем известны. Не стану повторяться, иначе буду выглядеть их PR-менеджером. Из зрелых сегодня работают Разумовская, Садур, Петрушевская, сегодня пишет Александр Галин.
— Кого из них вы готовы поставить?
— Никого, пожалуй. Но это моя проблема, а не их. Мне бы очень хотелось поставить Вампилова, и он вполне классический. Замечательные пьесы у Арбузова, Рощина.
Так получилось, что судьба связала меня с очень молодыми авторами, с новой волной. И я, наверное, какое-то время должен быть верен этому, тем более что мне это действительно очень интересно — их новая система образов.
— Кирилл, я пыталась найти вас в компьютере, и он на вас всегда зависал.
— Я вам скажу честно, что от меня ломаются приборы, телевизоры, перегорают лампочки. И действительно виснут компьютеры. Может быть, мои личные вибрации входят в дикое противоречие с вибрациями техники — волны не совпадают, что ли.
— Так вот между зависаниями мне удалось узнать, что вы поздний ребенок, а это вполне интересный и знаменательный факт. Считается, что у зрелых людей рождаются либо очень способные дети, либо?
— …олигофрены, да. Я поздний ребенок у родителей. Когда люди заводят детей поздно, они это делают совсем осмысленно. Ребенку уделяется совсем другое внимание, он получает совсем другое воспитание, в него вкладываются.
При том, что я один в семье, никакого балованного беззаботного детства у меня не было — одно спартанское воспитание.
Вероятно, растили не только мужчину, но человека, который за все должен нести ответственность.
— Это польза. А какая все-таки прелесть быть поздним ребенком!
— Когда ты маленький, ты не думаешь о прелести. Ты же не понимаешь, какие у тебя родители — молодые или старые.
— Как раз понимаешь. Ну, например, приходит мама в школу на собрание, а там все мамы лет на двадцать моложе…
— У меня мама — красавица, всегда модно одевалась и выглядела прекрасно — лучше всех. И у меня никогда не было ощущения ее возраста и вообще возраста родителей в моем детстве, кстати. Это сейчас я методом калькуляции понимаю, что они могли бы родить меня лет на 15 раньше. Но с возрастом возникает дистанция. Вот сейчас мне 33, а им 70. И мы люди совсем разных поколений — устройств, ощущений. Я очень люблю своих родителей, и они любят меня, но пропасть возникла как раз из-за дистанции поколений.
— То есть ваши родители вас не очень понимают и им не совсем нравится то, что вы делаете?
— Они гордятся. Но они действительно не очень понимают. При том, что они интеллигентные люди и во многом разбираются. Но как-то по-своему, как могут понимать люди их поколения. У меня папа — врач, а врачи, как известно, — люди очень конкретные и вне фантазий. И вообще очень специфически смотрят спектакли и фильмы.
— Как вы думаете, образ жизни — это причина или следствие рода занятий?
— Думаю, что сильно влияют и вероисповедание, и место, где ты родился, живешь? Когда-то давно-давно я был жаворонком — какое-то время. Хотя в школе все мы жаворонки. А потом почему-то кто-то остается жаворонком и ходит на работу к семи утра, а кто-то становится совой, а потом совой-совой. И я сейчас уже, наверное, выпь какая-то, даже не сова. (Смеется.)
— Вы человек легкий — легко встречаетесь, общаетесь, живете с людьми?
— Легкий, но - тяжелый. Я схожусь с людьми как бы легко. Не могу сказать, что у меня много друзей. Но они есть, и я рад. С некоторых пор меня стали утомлять шумные компании — может, это уже свойство возраста. Я очень много времени провожу на людях — вот в чем проблема. Вы знаете, я вдруг понял, что три года не был один — чтобы в помещении никого не было длительное время, а это психологически тяжело.
Осталось найти необитаемый остров. Оказаться там и в одиночестве думать.

Беседовала Катя ВАРКАН

Ο «χρυσός» αριθμός Φ

Της Ελένης Στεργίου

Ο Πυθαγόρας πρώτος παρατήρησε ότι τα φυτά και τα ζώα δεν μεγαλώνουν τυχαία, αλλά σύμφωνα με ακριβείς μαθηματικούς κανόνες. Δεν είναι τυχαία δηλαδή τα όμορφα σχέδια των λουλουδιών. Οι αρχαίοι Έλληνες βρήκαν ότι τα σχέδια των λουλουδιών βασίζονται σε γεωμετρική αναλογία. Επίσης η ακολουθία κάνει την εμφάνισή της στη διάταξη των φύλων γύρω από το μίσχο. Εμφανίζεται ακόμα και στην ανάπτυξη των βελόνων αρκετών ειδών ελάτου, καθώς επίσης και στη διάταξη των πετάλων στις μαργαρίτες και τα ηλιοτρόπια. Μερικά κωνοφόρα δένδρα παρουσιάζουν τη σειρά αριθμών στη δομή της επιφάνειας των κορμών τους, ενώ τα φοινικόδεντρα στους δακτυλίους των κορμών τους.

Με τις πράξεις που έκανε ο Ιταλός μαθηματικός Fibonacci, ο οποίος ήταν πολύ γνωστός στην εποχή του και αναγνωρίζεται και σήμερα, βρήκε ότι το κλειδί της ομορφιάς είναι η αναλογία 1 προς 1,618, ο αριθμός Φ. Για παράδειγμα, η σχέση από το πάτωμα ως τον ομφαλό και από εκεί στο κεφάλι θα είναι 1 προς Φ, αν οι αναλογίες είναι ιδανικές. Επίσης, το πλάτος του στόματος είναι Φ φορές το πλάτος της μύτης. Ο Χρυσός αριθμός θεωρούταν από τους αρχαίους Έλληνες ως η θεϊκή αναλογία όπου η εφαρμογή του σε καλλιτεχνικά δημιουργήματα και κατασκευές οδηγούσε σε «άριστα» και «ωραία» αποτελέσματα.

ΟΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Φ:

Το Φ στην αρχιτεκτονική


Η πρόσοψη του Παρθενώνα αποτελεί ένα παράδειγμα χρήσης της χρυσής τομής(Φ) στην αρχιτεκτονική. Δεν είναι γνωστό όμως αν οι αναλογίες δόθηκαν διαισθητικά ή με γνώση του αριθμού Φ. Ο τριγωνισμός, μια άλλη μέθοδος συγκρότησης ρυθμικών καμβάδων με βάση ορισμένα προνομιούχα τρίγωνα, γνώρισε τη μεγαλύτερη διάδοσή του τον περασμένο αιώνα. Αυτά είναι: (1)το πυθαγόρειο, δηλαδή το ορθογώνιο με σχέση πλευρών 3:4:5, (2) το αιγυπτιακό, δηλαδή το ισοσκελές με αναλογία βάσης προς ύψος 8:5, (3) το ισοσκελές με γωνία κορυφής 36 μοίρες, που αποτελεί τη μονάδα του κανονικού δεκαγώνου, και έχει σχέση πλευράς προς βάση Φ (1,618, ο γνωστός χρυσός αριθμός) και τέλος (4) το ισόπλευρο, που αποτελεί τη μονάδα του εξαγώνου. Τέτοιες μεθόδους επαλήθευσης συναντά κανείς στα αρχιτεκτονικά έργα του μοντέρνου κινήματος, Le Corbusier, Bauhaus κλπ.

Το Φ στην τέχνη

Αργότερα ο Leonardo Da Vinci ζωγράφισε το πρόσωπο της Mona Lisa ώστε αυτό να χωράει τέλεια σε ένα χρυσό ορθογώνιο και δόμησε τον υπόλοιπο πίνακα γύρω από το πρόσωπο χωρίζοντάς τον επίσης σε χρυσά ορθογώνια. Ο Mozart διαίρεσε μεγάλο αριθμό από τις σονάτες του σε δύο μέρη, η χρονική αναλογία των οποίων αντιστοιχεί στη χρυσή τομή, τον αριθμό φ, αν και υπάρχει σημαντική διχογνωμία για το κατά πόσο αυτό έγινε σκόπιμα.

Το Φ στη Γεωμετρία των Fractals

Ένας καλλιτέχνης του 15ου αιώνα που παρήγαγε ένα fractal αντικείμενο. Θεωρούμε ένα κανονικό πεντάγωνο και στην κάθε πλευρά του ας προσαρτήσουμε από άλλο ένα ίδιο κανονικό πεντάγωνο. Με τον τρόπο αυτόν δημιουργούνται μέσα έξι νέα πεντάγωνα στα οποία εφαρμόζοντας την ίδια διαδικασία λαμβάνουμε ένα fractal απίστευτο για την εποχή του. Από υπολογισμούς μπορούμε να δούμε ότι ο λόγος των πλευρών κάθε ισοσκελούς τριγώνου βρίσκεται στη χρυσή τομή.

Το Φ στη Βίβλο του Ισλάμ


Η λέξη Κοράνι, πιο σωστά στα Αραβικά Κουράν - Qur'an, προέρχεται από το ρήμα κάρα'α - qara'a που σημαίνει, απαγγέλλω κι αποτελείται από 114 κεφάλαια (Σούρα). Ο αριθμός 114 είναι διαιρετέος με το 19, ήτοι 19*6=114. Το 114 προκύπτει από τη διαίρεση του κύκλου με το π, ήτοι 360/π, όπου π=3,14159 και το 19 εκτός του ότι είναι ο Μετωνικός Αριθμός, προκύπτει επίσης σαν δεκαπλάσιο του π/Φ, όπου Φ=1,618034

Το Φ στον άνθρωπο

Το ανθρώπινο σώμα έχει δομηθεί και αναπτύσσεται σε αναλογίες Φ. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές «ανατολίτικες θρησκείες» και κινήματα στα πλαίσια της διδασκαλίας τους για διαλογισμό και την «αυτοσυγκέντρωση και στο λεγόμενο «γιόγκα» η στάση του ανθρώπινου σώματος γίνεται κατά αυτό τον τρόπο έτσι ώστε τα «κεντρικά - κομβικά» σημεία του σώματος να βρίσκονται σε αναλογίες Φ. Αν θέλει κανείς να δει ένα χρυσό ορθογώνιο αρκεί να κοιτάξει μια πιστωτική κάρτα το σχήμα της οποίας είναι ακριβώς αυτό. Τέλος υπάρχουν καταγραφές που μιλούν για την ύπαρξη του Φ στην δομή του DNA.

(απο Καθημερινή)

Ο εγκέφαλος "διαβάζει" στα πρόσωπα των άλλων.....

--------------------------------------------------------------------------------

Μέσα στον ανθρώπινο εγκέφαλο υπάρχει ένας μηχανισμός που επιτρέπει στους ανθρώπους να καθορίζουν την φυσική δύναμη και την μαχητική ικανότητα των άλλων γύρω τους, εστιάζοντας στο πάνω μέρος του σώματός τους. Αυτό που είναι όμως ακόμα πιο αξιοσημείωτο είναι ότι αυτή η αξιολόγηση -και μάλιστα με μυστηριώδη ακρίβεια- μπορεί να γίνει από τον εγκέφαλο ακόμα και αν το μόνο που βλέπει από τους άλλους είναι το πρόσωπό τους, άρα το πρόσωπο αντανακλά τη σωματική δύναμη. Σύμφωνα με την έρευνα ομάδας επιστημόνων του πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας-Σάντα Μπάρμπαρα, που δημοσιεύεται στο περιοδικό "Proceedings of Royal Society", για τους προγόνους μας ήταν ζήτημα ζωής ή θανάτου να κρίνουν σωστά τη σωματική δύναμη ενός δυνητικού αντιπάλου, γι' αυτό ανέπτυξαν ένα μηχανισμό στον εγκέφαλο, που επιτρέπει να αξιολογεί άμεσα και σωστά πόσο επικίνδυνος αντίπαλος είναι κάποιος απλώς και μόνο κοιτώντας το πρόσωπό του. Επειδή στο παρελθόν η δύναμη καθοριζόταν πρωτίστως από τις διαστάσεις του πάνω μέρους του ανθρώπινου σώματος, ήταν σε αυτό ακριβώς που πρωτίστως εστίαζαν την προσοχή τους οι αντίπαλοι και έτσι το ανθρώπινο μυαλό κατέληξε να εξισώνει υποσυνείδητα τη σχετική εικόνα με τη βαθμό ανταγωνιστικότητας και μαχητικότητας του απέναντι. Αυτό όμως που είναι λιγότερο αναμενόμενο και πιο μυστηριώδες, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι ότι ο εγκέφαλος κατόρθωσε σταδιακά να "διαβάζει" την γενικότερη σωματική δύναμη στο πρόσωπο και μόνο του εν δυνάμει αντίπαλου.

Οι ερευνητές (μεταξύ αυτών η Λήδα Κοσμίδη, καθηγήτρια ψυχολογίας και συνδιευθύντρια του Κέντρου Εξελικτικής Ψυχολογίας του πανεπιστημίου) ανέφεραν ότι ο ίδιος μηχανισμός λειτουργεί με διαφορετικό στόχο στα δύο φύλα: στους άνδρες ως "βαρόμετρο" για δυνητικές απειλές από άλλους άνδρες και προκειμένου να αποφασίσουν πόσο επιθετικοί ή συμβιβαστικοί θα πρέπει να είναι σε σχέση με τον εκάστοτε αντίπαλο, ενώ στις γυναίκες για να βρίσκουν αρσενικούς που θα προστατεύουν καλύτερα τις ίδιες και τα παιδιά τους.

Είναι αξιοσημείωτο ότι ούτε οι άνδρες ούτε οι γυναίκες μπορούν από το πρόσωπο και μόνο να αξιολογήσουν σωστά τη φυσική δύναμη μιας γυναίκας, κάτι αναμενόμενο, κατά τους εξελικτικούς ψυχολόγους, επειδή διαχρονικά η βία ήταν "προνόμιο" των ανδρών και ο ανθρώπινος εγκέφαλος (τόσο ο ανδρικός όσο και ο γυναικείος) έχει "εκπαιδευθεί" να αναγνωρίζει την ανδρική και όχι τη γυναικεία δύναμη. Οι επιστήμονες, με περαιτέρω έρευνες, θα επιδιώξουν να αναλύσουν ποια ακριβώς σημεία του προσώπου είναι αυτά που λειτουργούν ως κατ' εξοχήν σημεία-σύμβολα για τη δύναμη του πάνω μέρους του σώματος. Μια εκτίμηση είναι ότι οι άνδρες με υψηλότερη τεστοστερόνη (που, μεταξύ άλλων, συνεπάγεται πιο δυνατό σαγόνι και πιο έντονα φρύδια) ανέπτυξαν στην πορεία της εξέλιξης σώματα πιο δυνατά και αυτό αποτυπώνεται στο πρόσωπό τους.

Τηλεόραση και Κινηματογράφος στον μαγνητικό τομογράφο...

Το Χόλιγουντ συνεχίζει να δοκιμάζει τις νέες ταινίες πριν βγουν στις αίθουσες με προβολές σε επιλεγμένο κοινό. Με μία διαφορά: Τώρα οι θεατές βλέπουν τις ταινίες μέσα από το μαγνητικό τομογράφο του Στιβ Κουάρτς, νευροβιολόγου του Πανεπιστημίου Στάνφορντ, που σαρώνει τον εγκέφαλο εντοπίζοντας τους ερεθισμούς που προκαλεί κάθε σκηνή! Οπου ο εγκέφαλος δεν ερεθίζεται, το στούντιο ξανακάνει μοντάζ ή αλλάζει το φινάλε.
Η Daimler-Chrysler, στη Γερμανία, έδειχνε 66 διαφορετικά αυτοκίνητα σε καλωδιωμένους «πελάτες» για να εξακριβώσει ποια στοιχεία κάνουν ελκυστικό ένα αυτοκίνητο. Η Dior έκανε τις δοκιμές που αφορούν την οσμή, το χρώμα και τη συσκευασία του αρώματος «J'adore» με τομογραφίες. Και στις ΗΠΑ έτσι μελετούν τις αντιδράσεις του κοινού στα τηλεοπτικά σποτ των υποψήφιων προέδρων.

Βασικοί λόγοι που οι ερευνητές στρέφονται στους τομογράφους είναι η ένταση του ανταγωνισμού, η αναποτελεσματικότητα της διαφήμισης και η αποτυχία του 80% των 150 χιλιάδων νέων προϊόντων που βγαίνουν κάθε χρόνο.

Η Neuroco διαπίστωσε, για λογαριασμό της 20th Century Fox, ότι οι οπτικές διαφημίσεις όλο και λιγότερο αποσπούν την προσοχή μας. Ενας τυπικός καταναλωτής θυμάται μόνο το 8% από τα μηνύματα που βλέπει, ενώ το 1965 θυμόταν 34%. Ευρισκόμενος, συνεχώς, σε ένα διαφημιστικό πεδίο, ο εγκέφαλος δημιουργεί ένα πιο χοντρό προστατευτικό φίλτρο.

Γι' αυτό η διαφήμιση περνάει πια όχι μόνο μέσα από τα μάτια αλλά και από τα αφτιά και τις μύτες. Οι τομογραφίες έδειξαν ότι οι οσμές προκαλούν διεγέρσεις εξίσου ισχυρές. Και έχει αναπτυχθεί ολόκληρη βιομηχανία παραγωγής οσμών που τοποθετούνται σε αεροπλάνα, ξενοδοχεία, αυτοκίνητα, ακόμα και σε παπούτσια. Οσμές που θυμίζουν φρεσκοκομμένο γρασίδι, λουλουδόκηπο, εκκλησία, αλλά και φαγητό που ανοίγει την όρεξη σε άχαρα φαγάδικα. Φυλλάδια διακοπών με άρωμα θαλασσινής αλμύρας, υπόγεια πάρκινγκ πολυκαταστημάτων με μυρωδιά ζεστού καφέ που σε προδιαθέτει να ανέβεις στην καφετέρια της ταράτσας. Ακόμα και ο ήχος που ειδοποιεί ότι οι πατάτες τηγανίστηκαν είναι μελετημένος για να εγγράφεται στο υποσυνείδητο του πελάτη στο φαστφουντάδικο.

Με αυτά τα δεδομένα, ο Δανός Μάρτιν Λίντστρομ, διεθνής γκουρού του μάρκετινγκ, ανάμεσα στους 100 ανθρώπους με τη μεγαλύτερη επιρροή παγκοσμίως («Time», 11 Μαΐου 2009), πραγματοποίησε την πιο συστηματική επιστημονική έρευνα για να εξακριβώσει πώς γίνεται πιο αποτελεσματική η απορρόφηση προϊόντων από τους καταναλωτές.

Με 200 ερευνητές και επτά εκατομμύρια δολάρια από οκτώ πολυεθνικές, μελέτησε την εγκεφαλική λειτουργία 2.081 ατόμων (από ΗΠΑ, Γερμανία, Ιαπωνία, Κίνα, Αγγλία) χρησιμοποιώντας έναν υψηλής τεχνολογίας κινητό εγκεφαλογράφο SST που μετράει αντιδράσεις σε πραγματικό χρόνο και ένα μαγνητικό τομογράφο με ισχύ 40 χιλιάδες φορές μεγαλύτερη από το γήινο μαγνητικό πεδίο, που σαρώνει κάθε χιλιοστό του εγκεφάλου μετρώντας την κυκλοφορία του οξυγόνου στα σημεία που είναι υπεύθυνα για την αντίληψη και τη συμπεριφορά.

Ο φόβος πείθει

Τα συμπεράσματα της τρίχρονης έρευνας τού Λίντστρομ αποτυπώνονται στο βιβλίο του «Buy-ology» (ένα λογοπαίγνιο που συνδέει τη βιολογία και την αγορά).

Η μελέτη των κατοπτρικών νευρώνων επιβεβαιώνει τη σημασία της μίμησης στις συμπεριφορές. Ανθρωποι που ήθελαν να γίνουν ροκ σταρ αγοράζουν βιντεοπαιχνίδια της Νιντέντο που τους δίνουν τη δυνατότητα να μιμούνται τον Ερικ Κλάπτον (Guitar Hero 3). Τριακόσιες ενενήντα χιλιάδες έφηβοι κάθε χρόνο στις ΗΠΑ αρχίζουν το κάπνισμα θαυμάζοντας ωραίους ηθοποιούς που καπνίζουν στις ταινίες. Πολλά κορίτσια πάσχουν από ανορεξία μιμούμενα τα μοντέλα.

Με την ψευδαίσθηση ότι αγοράζοντας το διαφημιζόμενο προϊόν γινόμαστε πιο όμορφοι, πιο πετυχημένοι, πιο περιζήτητοι. Το ρούχο της βιτρίνας μπορεί να μην ταιριάζει στον τύπο μας, αλλά αυτό έχει μικρή σημασία. Η δύναμη της μίμησης παραμένει ισχυρότερη από ορθολογικούς παράγοντες που ερεθίζουν άλλα σημεία του εγκεφάλου.

Σύμφωνα με τις διαγνώσεις, ο φόβος πουλάει πολύ. Ο Λίντστρομ πιστεύει ότι παράγοντες ανασφάλειας, δυστυχίας, ανελευθερίας κ.λπ. θα χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο για να πείθονται οι καταναλωτές να αγοράζουν.

Η υπερκινητικότητα δεν αποτελούσε αρρώστια. Σήμερα, όμως, εκατομμύρια γονείς παρασυρμένοι από ιατροφαρμακευτικά κυκλώματα δίνουν προληπτικά στα παιδιά τους Ριταλίν και άλλα φάρμακα, παραβλέποντας τις παρενέργειες.

Συμπέρασμα: Οσο περισσότερη ντοπαμίνη παράγουμε τόσο περισσότερο «πράμα» χρειαζόμαστε. Γι' αυτό ο πρόεδρος Μπους στο ερώτημα τι πρέπει να κάνουν οι τρομοκρατημένοι Αμερικάνοι μετά την επίθεση στους δίδυμους πύργους, απάντησε: να πάνε για ψώνια.

Οι εταιρείες πολλαπλασιάζουν τις ανασφάλειές μας για να πουλήσουν προϊόντα λέγοντάς μας ότι είμαστε ατελείς, υπέρβαροι, τα μαλλιά μας στερούνται λάμψης, χωρίς λοσιόν ξυρίσματος δεν θα μας δίνουν σημασία οι γυναίκες, χωρίς αντικαταθλιπτικά θα μαραθούμε και πολλά άλλα.

Στην πολιτική, ο Τομ Φρίντμαν, σύμβουλος του Κλίντον, διαπίστωσε ότι προκαλώντας φόβο στον ψηφοφόρο μπορείς να αποσπάσεις την ψήφο του. Τα τηλεοπτικά σποτ που έδειχναν τους δίδυμους πύργους ερέθιζαν έντονα την αμυγδαλή που ελέγχει το άγχος και τον τρόμο. Το 1964 ο Τζόνσον κέρδισε τις εκλογές με το φόβο του πυρηνικού πολέμου. Το 2004 οι Ρεπουμπλικάνοι νίκησαν υπερτονίζοντας την τρομοκρατία. Απ' όλα τα μηνύματα ο εγκέφαλος θυμάται περισσότερο το φόβο.

Σε ηλικία 66 ετών ο καταναλωτής έχει δει δύο εκατομμύρια διαφημιστικά σποτ! Επειδή ο εγκέφαλος δεν συγκρατεί τόσα μηνύματα και οι τεχνολογίες (TiVo) επιτρέπουν την υπερπήδηση των διαφημίσεων, τα προϊόντα ενσωματώνονται στην «υπόθεση» των θεαμάτων: Από παλιά οι αδελφοί Λιμιέρ έβαζαν στις ταινίες σαπούνια της Λέβερ και, μετά το '40, στις ταινίες της Warner τελείωναν ρομαντικά με διαμάντια DeBeers. Σταδιακά, η πολιτιστική παραγωγή ταυτίζεται ολοκληρωτικά με την κατανάλωση προϊόντων, από κολόνιες μέχρι όπλα.

Ο Τομ Κρουζ («Risky business» και «Top gun») επέβαλε τα Ray-Ban, ενώ ο «ΕΤ» του Σπίλμπεργκ τα κέικ Hershey. Σήμερα η κατάσταση έχει ξεφύγει εντελώς. Στους «Transformers» διαφημίζονται προϊόντα 68 εταιρειών, ενώ στο «Driven» του Σιλβέστερ Σταλόνε 103 προϊόντα φίρμας ενσωματώθηκαν στην ταινία- ένα κάθε 60 δευτερόλεπτα! Στο «Casino Royall» ο Τζέιμς Μποντ οδηγεί Αστον Μάρτιν, φορώντας ρολόι Omega, κρατώντας τσάντα Louis Vuitton και χρησιμοποιώντας λάπτοπ Sony! Πολύ σύντομα, δήλωσε ο πρόεδρος της CBS, το 75% των τηλεοπτικών προγραμμάτων θα περιλαμβάνει αποκλειστικά προϊόντα πληρωμένα από εταιρείες.

Γνωρίζοντας ότι στο 85% του χρόνου ο εγκέφαλος βρίσκεται στον αυτόματο πιλότο, η διαφήμιση στοχεύει στο υποσυνείδητο, όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις. Εικόνες, ήχοι, ιστορίες, σύμβολα και υπονοούμενα που συνδέονται με μπραντ, λογότυπα και προϊόντα περνούν στο υποσυνείδητό μας και δημιουργούν ισόβιες σχέσεις. Η έρευνα του Gruppe Nymphenberg, έδειξε ότι πάνω από το 50% των αποφάσεων για αγορές γίνονται αυθόρμητα, με βάση τη διά βίου διαμόρφωση κριτηρίων για τα μπραντ.

Από το 1958, όταν απαγορεύτηκαν οι κρυφές διαφημίσεις με το φόβο ότι οι κομμουνιστές θα περνούν την προπαγάνδα τους και οι αιρέσεις θα κάνουν προσηλυτισμό, το μάρκετινγκ ανέπτυξε πολλούς τρόπους εμφύτευσης μηνυμάτων στη μνήμη και επηρεασμού των αποφάσεών μας.

Ο καπνιστής ταυτίζεται με ειδυλλιακά τοπία, υγιεινή ζωή στην ύπαιθρο, άλογα που τρέχουν ελεύθερα και τον ανδροπρεπή καουμπόη, ενώ οι αρνητικές επιγραφές στα πακέτα δεν τον αγγίζουν γιατί οι κατοπτρικοί νευρώνες ερεθίζονται από το ευχάριστο μήνυμα και προσπερνούν το δυσάρεστο.

Επιπλέον, η τομογραφία αποδεικνύει ότι η απόκρυψη του λογότυπου σταματά την επιφυλακή του εγκεφάλου και η άμυνά του. Γι' αυτό, για την προώθηση του Silk Cut αρκεί ένα μεταξωτό ύφασμα. Συνδέοντας τις αθώες εικόνες με το κάπνισμα οι εταιρείες εκτροχιάζουν το υποσυνείδητο.

Η Michelin για να ταυτίσει τα δικά της λάστιχα αυτοκινήτου με την ποιότητα καθιέρωσε κάτι εντελώς άσχετο: τη βαθμολόγηση Michelin για εστιατόρια υψηλών προδιαγραφών.

Τα ισχυρότερα μπραντ αποδυναμώνουν την ικανότητά μας να θυμόμαστε τα υπόλοιπα. Ο δρ Ριντ Μόνταγκιου, διευθυντής πανεπιστημιακού εργαστηρίου ανθρώπινης νευροαπεικόνισης (Χιούστον), διαπίστωσε πως όταν η πλειονότητα δοκιμάζει Pepsi και Coca Cola χωρίς διακριτικά, το τμήμα του εγκεφάλου που ερεθίζεται από γεύσεις προτιμάει Pepsi. Οταν, όμως, γνωρίζει τι πίνει, η πλειονότητα προτιμάει Coca. Διότι ο ερεθισμός εντοπίζεται στο τμήμα σκέψης και αναγνώρισης.

Διάτρηση του υποσυνείδητου

Τα πιο πετυχημένα προϊόντα είναι αυτά που έχουν κοινά με τη θρησκεία. Η Apple, η Coca και η Harley Davidson λατρεύονται θρησκευτικά. Τα ισχυρά μπραντ προκαλούν στον εγκέφαλο δραστηριότητα ίδια μ' αυτή που προκαλούν τα ισχυρά θρησκευτικά σύμβολα. Η θέα ενός i-Pod ή μιας Ferrari προκαλεί ταυτόσημα συναισθήματα μ' αυτά που δημιουργούνται από το σταυρό.

«Χρειάζεται να μπούμε στον εγκέφαλο για να καταλάβουμε πώς παίρνουν τις αποφάσεις οι άνθρωποι», υποστηρίζει ο χρηματιστής Αντριου Λο της Αλφα Σίμπλεξ Γκρουπ. Και ο συγγραφέας τονίζει ότι το μέλλον του μάρκετινγκ βρίσκεται στην αληθινή και πλήρη κατανόηση των σκέψεων, αισθημάτων, κινήτρων, αναγκών και επιθυμιών των καταναλωτών. Μια προοπτική που έχει ήδη εξεγείρει οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, κοινωνιολόγους, ψυχιάτρους κ.ά.

Η Κομέρσιαλ Αλέρτ αγωνίζεται να εμποδίσει αυτή τη μέθοδο, υποστηρίζοντας ότι χειραγωγεί το μυαλό για εμπορικό όφελος με κίνδυνο να χρησιμοποιηθεί για πολιτική προπαγάνδα. Στην εμπεριστατωμένη μελέτη «Το μυαλό στο εδώλιο» («New York Times») ο Τζέφρι Ρόζεν θέτει τα τεράστια ζητήματα που ανακύπτουν.

Ο συγγραφέας του «Buy-ology» δεν μοιράζεται τις ηθικές, επιστημονικές και πολιτικές ανησυχίες, ισχυριζόμενος ότι το neuromarketing αφορά την αποκάλυψη αυτών που ήδη υπάρχουν στον εγκέφαλο και όχι την εμφύτευση ιδεών ή τον εξαναγκασμό του καταναλωτή να αγοράσει κάτι. Μια πολύ καθησυχαστική προσέγγιση που δεν επιβεβαιώνεται από το πρόγραμμα του αμερικανικού Πενταγώνου το οποίο στοχεύει στη δημιουργία ενός υπερσύγχρονου «ανιχνευτή ψεύδους» που θα ενοχοποιεί τους ανθρώπους όχι μόνο για τις πράξεις τους αλλά και για τις σκέψεις τους. *


(από Ελευθεροτυπία)

Το σώμα προδίδει τις σκέψεις μας ....

Οι έρευνες δείχνουν ότι περισσότερα μηνύματα στέλνουμε με τις κινήσεις και τη στάση μας, παρά με τις λέξεις

ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Καρολίνα Παπακώστα

Μια σφιχτή χειραψία δημιουργεί την αίσθηση φιλικού και εγκάρδιου ανθρώπου. Αν κάποιος έχει τα χέρια του σταυρωμένα μπροστά από τον κορμό του σώματος του, ο συνομιλητής του νομίζει πως νιώθει ότι απειλείται και παίρνει αμυντική στάση. Όταν καλύπτει με το χέρι του το στόμα ή δένει σφιχτά τα χέρια του, πιθανόν να θεωρηθεί ανήσυχος.

Η γλώσσα του σώματος λέει πιο πολλά από τα λόγια υποστηρίζουν οι ειδικοί. Από τις κινήσεις του σώματος, τον τρόπο που στέκεται κανείς στον χώρο, ακόμη και τον τρόπο που χαιρετά κάποιον, μπορεί να μεταδώσει μηνύματα που πιθανόν διστάζει ή δεν επιθυμεί να εκφράσει λεκτικά. Είναι χαρακτηριστικό άλλωστε πως οι περισσότεροι άνθρωποι σχηματίζουν άποψη για κάποιον που γνωρίζουν για πρώτη φορά πριν μιλήσουν μαζί του.

Σύμφωνα με τον επικοινωνιολόγο κ. Θανάση Παπαμιχαήλ «έρευνες έχουν αποδείξει ότι το 55% των μηνυμάτων που θέλουμε να στείλουμε στους γύρω μας μεταβιβάζεται διαμέσου του προσώπου και της στάσης του σώματος, το 38% από τον τόνο της φωνής μας και μόλις το 7% από τις λέξεις που χρησιμοποιούμε». Προσθέτει δε ότι «η λεγόμενη τέχνη της σιωπηρής επικοινωνίας έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από αυτή που της αποδίδεται». Και όπως επισημαίνει, η αιτία είναι πως «είναι πολύ πιο σαφής από τον λόγο. Δηλαδή ο άνθρωπος έχει τη δυνατότητα μέσω αυτής να περάσει πολύ περισσότερα μηνύματα και να μεταφέρει τη συναισθηματική του κατάσταση πολύ πιο ξεκάθαρα».

Για την ηθοποιό κ. Ισαβέλλα Κογεβίνα η γλώσσα του σώματος είναι μέρος της δουλειάς της και έχει μάθει να τη χρησιμοποιεί προκειμένου να εκφράσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τον χαρακτήρα που υποδύεται. Ωστόσο, όπως επισημαίνει, έχει συλλάβει πολλές φορές τον εαυτό της να στέλνει μέσω αυτής μηνύματα και στις προσωπικές της σχέσεις. «Για παράδειγμα, όταν αισθάνομαι αρνητικά απέναντι στον συνομιλητή μου έχω παρατηρήσει πως φαίνεται στη στάση του σώματος μου. Μπορεί να προσπαθώ να “απομακρυνθώ” από αυτόν με τον τρόπο που κάθομαι στην καρέκλα, γέρνω δηλαδή προς την αντίθετη από αυτόν πλευρά» λέει χαρακτηριστικά.

Οι τεχνικές

Όπως υποστηρίζει ο επικοινωνιολόγος, υπάρχουν τεχνικές προκειμένου να χρησιμοποιεί κανείς στο έπακρο τις δυνατότητες του σώματός του να «μιλήσει». «Και δεν πρόκειται για τεχνικές που είναι χρήσιμες μόνο στους επαγγελματίες της δημόσιας ζωής. Μπορούν να βοηθήσουν στην καθημερινή ανθρώπινη επαφή, τόσο σε επαγγελματικό όσο και σε προσωπικό επίπεδο. Μάλιστα η συμβολή τους είναι διπλή. Δίνουν τη δυνατότητα να μεταδώσουμε καλύτερα αυτό που θέλουμε να πούμε και παράλληλα όταν τις γνωρίζουμε και τις αντιλαμβανόμαστε μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα τους συνομιλητές μας».

Μεγάλη σημασία στα μη λεκτικά μηνύματα που στέλνει κανείς στο περιβάλλον του αποδίδει και η ψυχολόγος κ. Μαριέτα Ρήγα- Πεπελάση. Ωστόσο επισημαίνει ότι «όταν τα εξετάζουμε και προσπαθούμε να τα εντοπίσουμε και να τα αποκωδικοποιήσουμε πρέπει πάντα να λαμβάνουμε υπόψη όλους τους παράγοντες που επηρεάζουν το άτομο που έχουμε απέναντί μας εκείνη τη στιγμή και φυσικά να κοιτάμε και το σύνολο των σημάτων του σώματος». Και εξηγεί: «Για παράδειγμα τα σταυρωμένα χέρια μπροστά στον κορμό του σώματος υποδηλώνουν αμυντική στάση, όμως πρακτικά μπορεί να είναι και στάση χαλάρωσης. Με δυο λόγια, δεν υπάρχει μία και μοναδική ερμηνεία για κάθε στάση του σώματος».

Ο κύριος λόγος που οι περισσότεροι ειδικοί υποστηρίζουν πως η γλώσσα του σώματος είναι πιο ξεκάθαρη και ειλικρινής είναι ότι ο άνθρωπος δεν έχει πλήρη έλεγχο πάνω της. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει η κ. Ρήγα- Πεπελάση «όσο πιο κοντά στον εγκέφαλο βρίσκεται η περιοχή του σώματος που στέλνει το μήνυμα τόσο πιο εύκολα ελέγχεται. Για παράδειγμα μπορούμε να χαμογελάμε ενώ είμαστε αγχωμένοι. Όσο όμως απομακρυνόμαστε, τόσο λιγότερο έλεγχο μπορούμε να ασκήσουμε στις σωματικές μας αντιδράσεις. Αν είμαστε λόγου χάρη αγχωμένοι, δεν μπορούμε να ελέγξουμε τα χέρια μας που ιδρώνουν». Υπάρχουν μάλιστα, σύμφωνα με την ψυχολόγο, και ενδοσωματικά σήματα, τα οποία προδίδουν συναισθηματικές καταστάσεις και δεν μπορούν να ελεγχθούν με κανέναν τρόπο, όπως οι χτύποι της καρδιάς και τα γαστρικά υγρά.


ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Οι «υπολογισμένες» χειρονομίες μπορεί να διευκολύνουν την επικοινωνία τόσο στην προσωπική όσο και την επαγγελματική ζωή

Δείξε μου πώς κρατάς το κινητό, να σου πω ποιος είσαι...

Η ΒΡΕΤΑΝΙΔΑ φιλόσοφος και συγγραφέας Sadie Ρlant, η οποία δίδασκε για χρόνια στα Πανεπιστήμια του Βirmingham και του Warwick στη Μεγάλη Βρετανία, πραγματοποίησε για λογαριασμό της Μotorola κοινωνιολογική έρευνα για τον αντίκτυπο που έχει η χρήση των κινητών τηλεφώνων στην κοινωνικότητα και την προσωπικότητα των ανθρώπων.

Βάση της μελέτης ήταν η γλώσσα του σώματός και το κύριο συμπέρασμα ήταν πως όσοι τηλεφωνούν σε δημόσιους χώρους υιοθετούν δύο βασικές στάσεις σώματος, οι οποίες αποκαλύπτουν στοιχεία του χαρακτήρα τους: τη στάση «Speakeasy» (ξένοιαστη) και τη «Spacemaker» (αυτός που δημιουργεί τον προσωπικό του χώρο).

Στην πρώτη το άτομο ρίχνει τα χέρια πίσω από το σώμα του και ανασηκώνει τον λαιμό του. Υποδηλώνει ότι κανένα ερέθισμα από τον εξωτερικό κόσμο δεν μπορεί να αποσπάσει την προσοχή του και φανερώνει εξωστρεφή χαρακτήρα.

Στη δεύτερη συνήθως, το κεφάλι γέρνει προς τα κάτω και πλησιάζει στο κινητό και κάποιες φορές και το σώμα ακολουθεί την κλίση του κεφαλιού. Ο στόχος είναι να εμποδίσει οποιοδήποτε εξωτερικό ερέθισμα και φανερώνει εσωστρεφή χαρακτήρα.

από:
http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&ct=1&artId=4537158

Υπάρχει και «κβαντική αμνησία».....

Υπάρχει και «κβαντική αμνησία» που μας κάνει να ξεχνάμε ότι ο χρόνος κυλά (και) ανάποδα

Η «κβαντική εμπλοκή», το μυστηριώδες φαινόμενο, σύμφωνα με το οποίο, κατά την κβαντομηχανική, δύο πράγματα σε απόσταση μεταξύ τους, μπορούν αυτόματα να αλληλεπιδρούν και να αλλάζουν ταυτόχρονα, ίσως πάει πολύ μακρύτερα - ή μάλλον πολύ πιο κοντά - από ό,τι φανταζόμαστε: στο ίδιο μας το κεφάλι, στη μνήμη και τη συνείδησή μας. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς ενός αμερικανού φυσικού του αμερικανικού πανεπιστημίου ΜΙΤ, όλοι μας βλέπουμε γύρω μας παράξενα πράγματα, όπως σπασμένα τζάμια που ξαφνικά αυτοεπιδιορθώνονται μόνα τους, σπασμένα αυγά που ξανασυναρμολογούνται ή φλιτζάνια καφέ που ξαφνικά ζεσταίνονται μόνα τους - απλώς δεν τα θυμόμαστε!
Ο εξωφρενικός αυτός ισχυρισμός έγινε με κάθε σοβαρότητα από τον φυσικό Λορέντσο Μακόνε και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό φυσικής «Physical Review Letters», σύμφωνα με τον «Γκάρντιαν» και το «New Scientist». Όπως αναφέρει ο επιστήμονας, στην καθημερινότητα όλοι βιώνουμε υποκειμενικά το γνωστό «βέλος του χρόνου», δηλαδή αν ένας καφές κρυώσει ή ένα τζάμι σπάσει, η διαδικασία αυτή δεν μπορεί να αντιστραφεί χρονικά από μόνη της - εκτός κι επέμβουμε εμείς στη συνέχεια.
Τα καθημερινά φαινόμενα υπάγονται στο δεύτερο «νόμο της θερμοδυναμικής», που λέει ότι η «εντροπία», δηλαδή ο βαθμός αταξίας ενός κλειστού συστήματος ποτέ δεν μειώνεται, ούτε προς το μέλλον ούτε προς το παρελθόν. Το μυστήριο του «βέλους του χρόνου» είναι ότι η εντροπία (αταξία) αυξάνει μόνο προς το μέλλον, όπως ακριβώς η θερμότητα κινείται πάντα προς μια κατεύθυνση: από το πιο ζεστό αντικείμενο προς το πιο κρύο και όχι αντίστροφα.
Πιο απλά, όταν ένα τζάμι σπάσει (δηλαδή αυξηθεί η «αταξία» του, άρα και η συνολική εντροπία στο σύμπαν), δεν είναι δυνατό η ζημιά να αποκατασταθεί μόνη της, δηλαδή να μειωθεί η εντροπία (θα πρέπει αργότερα να έρθει ο τζαμάς και να καταβάλει νέα προσπάθεια, δηλαδή νέα ενέργεια, για να το φτιάξει). Αν, πάλι, ένα συμπιεσμένο αέριο διαχυθεί στην ατμόσφαιρα, δεν πρόκειται ξανά μόνο του να συμπιεστεί στο δοχείο όπου βρισκόταν πριν κοκ. Όσο πιο μεγάλη η εντροπία σε ένα σύστημα τόσο λιγότερη πληροφορία περιέχει.
Όμως ο νόμος της εντροπίας είναι ουσιαστικά στατιστικός και αφορά μεγάλους αριθμούς σωματιδίων (που απαρτίζουν το σπασμένο τζάμι, το διαφυγόν αέριο κ.λπ).
Το πρόβλημα -και το μυστήριο- είναι ότι, σύμφωνα με τους φυσικούς, οι νόμοι που κυβερνούν τη συμπεριφορά των μεμονωμένων σωματιδίων δεν υπόκεινται ομοίως στο «βέλος του χρόνου», αλλά αντίθετα επιτρέπουν την αντιστροφή της κατεύθυνσης στον χρόνο. Θεωρητικά, αυτό θα σήμαινε ότι το σπασμένο τζάμι αυτομάτως παύει να είναι σπασμένο!
Σύμφωνα με τον Μακόνε, στην πραγματικότητα τέτοια γεγονότα που μειώνουν την αταξία και την εντροπία (ο καφές ξαναζεσταίνεται μόνος του, το τζάμι αυτοεπιδιορθώνεται αστραπιαία, το αέριο ξαναμπαίνει στο δοχείο κ.λπ.) συμβαίνουν συνεχώς γύρω μας, απλώς δεν μπορούμε να τα δούμε, επειδή η μνήμη του γεγονότος έχει διαγραφεί από τον εγκέφαλό μας «κατ' ανάγκην». Ο Μακόνε τονίζει ότι οι μνήμες σχηματίζονται μεν, αλλά αμέσως διαγράφονται.
Όπως υποστηρίζει (χρησιμοποιώντας μαθηματικούς υπολογισμούς για να υποστηρίξει τη θέση του), όταν βλέπουμε γύρω μας, η μνήμη μας βρίσκεται σε μια «κβαντική εμπλοκή» με το περιβάλλον μας. Ο παρατηρητής (εμείς) που παρατηρεί ένα αντικείμενο και «εμπλέκεται» κβαντικά με αυτό, αυξάνει τις πληροφορίες που εισρέουν στον εγκέφαλό του, την ίδια στιγμή που μικραίνει η πληροφορία (και αυξάνεται η εντροπία) στο υπό παρατήρηση αντικείμενο. Όταν όμως «απεμπλεκόμαστε» από αυτό, αυτομάτως διαγράφεται η μνήμη του παρατηρητή, δηλαδή η δική μας.
Φυσικά, παρά τους θεωρητικούς συλλογισμούς του και τις μαθηματικές εξισώσεις του, ο Μακόνε δεν μπορεί να αποδείξει χειροπιαστά ότι όντως γύρω μας κάθε στιγμή συμβαίνουν τέτοια απίστευτα πράγματα και ότι όντως η φύση σε μεγάλη κλίμακα συμπεριφέρεται κβαντομηχανικά. Αυτό που δείχνει - ή προσπαθεί να δείξει- είναι ότι αν (και μόνο αν) τέτοια πράγματα συμβαίνουν, τότε δεν θα τα θυμόμαστε.
Από την πλευρά του, ο Μακόνε θεωρεί ότι πράγματι η φύση συμπεριφέρεται τόσο στο μικροεπίπεδο όσο και στο μακροεπίπεδο κβαντικά, επειδή τελικά το σύμπαν δεν είναι ενιαίο, αλλά αποτελεί ένα πολύ-σύμπαν αποτελούμενο από πολλά παράλληλα σύμπαντα, ένα για κάθε ξεχωριστή φυσική πραγματικότητα. Σε κάποια από αυτά τα σύμπαντα (που το μυαλό μας «διαγράφει»), τα σπασμένα αυγά και τα σπασμένα τζάμια ξανακολλάνε μόνα τους. Αλλά, δυστυχώς, προς το παρόν τουλάχιστον, ούτε αυτό μπορεί να αποδειχτεί.

http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=33&artId=287896&dt=11/09/2009

Μια αρχαία ιστορία.....

Η «Κοκκινοσκουφίτσα» είναι πολύ παλαιότερη από ό,τι θεωρείτο, ενώ υπάρχουν 70 παραλλαγές της σε όλο τον κόσμο





Τα δημοφιλή παραμύθια και οι λαϊκοί μύθοι είναι πολύ πιο παλιοί από ό,τι πίστευαν μέχρι τώρα οι επιστήμονες. Αυτό διαπίστωσε μια νέα βρετανική έρευνα, η οποία εστιάστηκε στη διάσημη «Κοκκινοσκουφίτσα» και ανακάλυψε ότι όχι μόνο υπάρχουν τουλάχιστον 70 παραλλαγές της σε όλα τα μήκη και πλάτη της Γης, αλλά ότι η προέλευσή της ιστορίας, που κάθε παιδάκι έχει ακούσει με δέος το βράδυ στο κρεβάτι του, χάνεται στο βάθος του χρόνου.

Μια νέα μελέτη από ανθρωπολόγους, υπό τον ιρανικής καταγωγής δρα Τζέιμι Τεχράνι του βρετανικού πανεπιστημίου του Ντέραμ, σύμφωνα με τη βρετανική «Τέλεγκραφ», αναζήτησε την καταγωγή των πιο διάσημων παιδικών και λαϊκών ιστοριών, υιοθετώντας νέες τεχνικές που συνήθως χρησιμοποιούν οι βιολόγοι για να κατατάξουν τα διάφορα είδη στο «δέντρο της ζωής» και έτσι να εντοπίσουν τις διαδοχικές φάσεις της εξέλιξης μέχρι έναν κοινό πρόγονο στο απώτατο παρελθόν.

Όπως διαπιστώθηκε, για παράδειγμα, η ευρωπαϊκή εκδοχή της «Κοκκινοσκουφίτσας» μιλά για ένα λύκο που έχει μασκαρευτεί σαν γιαγιά, στην κινεζική μια τίγρη αντικαθιστά το λύκο, ενώ στην ιρανική, όπου δεν είναι νοητό ένα κοριτσάκι να περπατά μόνο του στο δάσος, ο πρωταγωνιστής είναι αγοράκι.

Αντίθετα με την κυρίαρχη άποψη ότι η «Κοκκινοσκουφίτσα» κατάγεται από τη Γαλλία, λίγο πριν ο Τσαρλς Περό παρουσιάσει την πρώτη γραπτή εκδοχή της ιστορίας κατά τον 17ο αιώνα, την οποία στον 19ο αιώνα ξαναέγραψαν οι αδελφοί Γκριμ, η έρευνα του δρα Τεχράνι κατέληξε ότι στην πραγματικότητα διάφορες παραλλαγές της ίδιας ιστορίας μοιράζονται κάποιον κοινό «πρόγονο», που υπήρξε τουλάχιστον πριν 2.600 χρόνια. Συνολικά σε όλο τον κόσμο εντοπίστηκαν 70 παραλλαγές στους πρωταγωνιστές και στο «σενάριο» της «Κοκκινοσκουφίτσας».

Ο άγνωστος κοινός «πρόγονος» εκτιμάται ότι πρέπει να έμοιαζε με μια άλλη ιστορία, το «Λύκο και τα Παιδιά», όπου ο λύκος προσποιείται ότι είναι μια κατσικούλα για να μπορέσει να τρυπώσει σε ένα σπίτι γεμάτο κατσίκες. Οι διάφορες αφρικανικές παραλλαγές της «Κοκκινοσκουφίτσας» θεωρείται ότι προέρχονται από αυτή την συγγενική ιστορία, οι παραλλαγές του Ιράν αποτελούν στενό «συγγενή» της ευρωπαϊκής «Κοκκινοσκουφίτσας», ενώ οι παραλλαγές που συναντώνται στην Ιαπωνία, την Κορέα, την Κίνα και τη Βιρμανία, αποτελούν μια ξεχωριστή ασιατική οικογένεια.

Όπως δήλωσε ο Τεχράνι, «διαχρονικά αυτές οι λαϊκές ιστορίες έχουν αδιόρατα αλλάξει και έχουν εξελιχτεί, προσαρμοζόμενες όπως ένας βιολογικός οργανισμός. Επειδή πολλές καταγράφηκαν πολύ μετά την αρχική δημιουργία τους, έχουν επανεφευρεθεί από εκατοντάδες γενιές. Η μελέτη της εξάπλωσης και των μεταβολών αυτών των ιστοριών μάς μαθαίνει διάφορα πράγματα για την ανθρώπινη ψυχολογία και για το είδος των πραγμάτων που θεωρούμε αξιομνημόνευτα».

Άγνωστο παραμένει με ποιο τρόπο η ιστορία της «Κοκκινοσκουφίτσας» πέρασε από τη μια χώρα στην άλλη, αλλά είναι πιθανό αυτό να συνέβη κατά μήκος των διακρατικών εμπορικών οδών της αρχαιότητας και μέσω της συνεχούς μετακίνησης ανθρώπων από τόπο σε τόπο. Σύμφωνα με μια θεωρία, η εξάπλωση αυτών των ιστοριών είχε και μια άλλη μισο-συνειδητή αιτία: την επιθυμία να περάσουν στις νεότερες γενιές μια σειρά από ιδέες και συμβουλές για καλύτερη επιβίωση, π.χ. για την αντιμετώπιση της βίας και της απάτης.

Η αρχαιότερη ιστορία που βρέθηκε μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τους βρετανούς μελετητές, είναι ένας μύθος του Αισώπου, που χρονολογείται από τον 6ο αι. π.Χ περίπου. Συνεπώς, όπως ανέφεραν, ο κοινός πρόγονος όλων αυτών των παιδικών ιστοριών πρέπει να αναζητηθεί ακόμα πιο πίσω στον χρόνο. «Ψάχνουμε μια πολύ αρχαία ιστορία που εξελίχτηκε με το πέρασμα του χρόνου», ανέφερε ο Τεχράνι, ο οποίος θα παρουσιάσει την έρευνά του στο Βρετανικό Φεστιβάλ Επιστήμης αυτή την εβδομάδα.