17 Μαρτίου 2015

Η Ρωσική πρωτοπορία και η συλλογή του κρατικού μουσείου σύγχρονης τέχνης της Θεσσαλονίκης


 Ιβάν Κλιούν
Η συλλογή Κωστάκη είναι η μεγαλύτερη, η πιο ολοκληρωμένη και αντιπροσωπευτική όλων των κινημάτων και των καλλιτεχνών της Ρωσικής Πρωτοπορίας, που βρίσκεται εκτός Ρωσίας. Γι’ αυτό και είναι περιζήτητη σε Ευρώπη και Αμερική, προσδίδοντας στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης πρωταγωνιστικό ρόλο στις μεγάλες εκθέσεις των ευρωπαϊκών μητροπόλεων, που σχετίζονται με τη Ρωσική Πρωτοπορία, τα ευρωπαϊκά κινήματα και τον μοντερνισμό. Ταυτόχρονα, προσφέρει ανταποδοτικά οφέλη, οικονομικά και εκθεσιακά, που επιτρέπουν στο μουσείο να έχει αξιοπρεπή παρουσία σε καιρούς οικονομικής κρίσης. 

Ιβάν Κλιούν-κρατικό μουσείο σύγχρονης τέχνης Θεσσαλονίκης
Από τον περασμένο Οκτώβριο, μέρος της συλλογής παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ιταλία. Μετά το Palazzo Chiablese στο Τορίνο, την περασμένη εβδομάδα εγκαινιάστηκε στην ιστορική Villa Manin, στα περίχωρα της Βενετίας, η έκθεση«Ρωσική Πρωτοπορία 1910-1930. Αριστουργήματα της συλλογής Κωστάκη»(διάρκεια έως 28 Ιουνίου), με 300 έργα και αρχειακό υλικό. Πίνακες και σχέδια των Μαλέβιτς, Ποπόβα, Ρότσενκο, Ροζάνοβα, Ελ Λισίτσκι, Στεπάνοβα, Τάτλιν κ.ά., έργα σε καμβά, γκουάς και ακουαρέλες, έγγραφα, φωτογραφίες, βιβλία, περιοδικά, αποκόμματα εφημερίδων και ταινίες από το αρχείο Κωστάκη, μια ομάδα σχεδίων κονστρουκτιβιστικής αρχιτεκτονικής δίνουν την ευκαιρία στο ιταλικό κοινό να γνωρίσει τη Ρωσική Πρωτοπορία.  


Ναταλία Γκοντσαροβα (σχέδιο)
Η έκθεση καλύφθηκε με μεγάλα αφιερώματα στον Τύπο, δημιούργησε ουρές επισκεπτών και, καθώς συμπίπτει και με την 56η Μπιενάλε Βενετίας (9 Μαΐου- 22 Νοεμβρίου), οι διοργανωτές της συμπεριλαμβάνουν στο πρόγραμμα ξεναγήσεις, ομιλίες, περφόρμανς από σύγχρονους καλλιτέχνες, για να αναδείξουν τη σημαντικότητα της Ρωσικής Πρωτοπορίας και της συλλογής Κωστάκη. Το εύρος της καλύπτει 1.277 έργα τέχνης και το αρχείο της αποτελείται από 3.000 αντικείμενα. Το άμεσος όφελος για το ΚΜΣΤ από την παρουσίασή της στην Ιταλία είναι 46.000 ευρώ και μια δυνατή έκθεση σύγχρονης ιταλικής τέχνης με έργα του 20ού αιώνα, που θα παρουσιαστεί στη Θεσσαλονίκη τον Οκτώβριο. Ο δανεισμός έργων της συλλογής στο εξωτερικό φέτος έχει προσφέρει στο ΚΜΣΤ συνολικά 120.000, υπολογίσιμο έσοδο στον πετσοκομμένο προϋπολογισμό των 500 χιλιάδων ευρώ. 


Λιούμποβ Πόποβα (επάνω εξώφυλλο από το βιβλίο του Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι ''πύρινο άλογο'' και κάτω μία από τις μελέτες για το εξώφυλλο)
«Οντως υπάρχει μεγάλη κινητικότητα της συλλογής. Προσπαθούμε να ανταποκριθούμε όσο μπορούμε περισσότερο -τα τελευταία χρόνια είναι και θέμα επιβίωσης. Για να ανταποκρινόμαστε στον δανεισμό πρέπει να έχουμε τα έργα σε καλή κατάσταση, να τα συντηρούμε. Εκτός από το δάνειο που μπορεί να λαμβάνουμε (όπου υπάρχει οικονομική δυνατότητα, γιατί και τα ξένα μουσεία περνούν δύσκολα), υπάρχουν και άλλα ανταποδοτικά, όπως η προβολή του ΚΜΣΤ ή μια έκθεση», λέει η Μαρία Τσαντσάνογλου, διευθύντρια του ΚΜΣΤ.
Με δεδομένο ότι η διεθνής αγορά κατακλύζεται από πλαστά έργα Ρωσικής Πρωτοπορίας, «η γνησιότητα της συλλογής είναι μεγάλο πλεονέκτημα», τονίζει η διευθύντρια του ΚΜΣΤ. «Είναι μια ενδιαφέρουσα εποχή, τα έργα κοστολογούνται πολύ ακριβά και ορισμένοι θεωρούν ότι είναι εύκολο να πλαστογραφηθούν, επειδή είναι γεωμετρική τέχνη, ενώ υπάρχει ασάφεια με το ιδιοκτησιακό καθεστώς τους. Μπορεί κανείς να εφεύρει την πλαστή καταγωγή ενός έργου και να κατασκευάσει μια ιστορία». 
Αλεξάνδρα Έκστερ (κυβοφουτουρισμός-θεατρικό κοστούμι για το έργο Ρωμαίος και Ιουλιέτα του Σαίξπηρ)
Εχουν φτάσει και στο ΚΜΣΤ πλαστά έργα για να εκτιμηθούν; «Αρκετές φορές μάς έχουν ζητήσει πιστοποιητικά γνησιότητας», λέει η Μαρία Τσαντσάνολου. «Ποτέ δεν δώσαμε και έπαψαν να απευθύνονται σε εμάς. Ενημερώνουμε, όμως, το αρχείο που έχουμε δημιουργήσει για δική μας χρήση και κατακλύζεται από πλαστά. Επειδή διαχειριζόμαστε μια τεράστιας αξίας συλλογή, είμαστε υποχρεωμένοι να παρακολουθούμε τι γίνεται στον χώρο της Ρωσικής Πρωτοπορίας, όχι μόνον επιστημονικά και εκθεσιακά, αλλά και στην αγορά της τέχνης». 
Καζιμίρ Μαλέβιτς-Σχέδιο που ήταν μέρος βιβλίου-1914-Κρατικό μουσείο σύγχρονης τέχνης Θεσσαλονίκης
Το επόμενο διάστημα στο ΚΜΣΤ εκτιμητές διεθνών οίκων, και μάλιστα δωρεάν, θα κάνουν την τρίτη κατά σειρά οικονομική εκτίμηση της συλλογής Κωστάκη. Το 1998, όταν το υπουργείο Πολιτισμού, επί Ευάγγελου Βενιζέλου, πήρε τη γενναία απόφαση να την αγοράσει, κατέβαλε 60 εκατομμύρια δολάρια. Στην προηγούμενη αξιολόγηση, πριν από τέσσερα χρόνια, η αξία της έφτασε τα 110 εκατ. λίρες Αγγλίας. Τόσο εκτιμήθηκαν «τα άχρηστα σκουπίδια που συλλέγει ο τρελός Ελληνας», όπως έγραφε στην αυτοβιογραφία του ο Γιώργος Κωστάκης ότι τον αποκαλούσαν στους κύκλους των συλλεκτών της Μόσχας. 
Αλεξάντερ Ροντσένκο-αφίσα
Εκείνο ωστόσο που έχει μεγαλύτερη αξία είναι ότι η Ρωσική Πρωτοπορία «είναι κεφάλαιο στην ιστορία της τέχνης από τα πιο ενδιαφέροντα και λιγότερο μελετημένα», καταλήγει η Μ. Τσαντσάνογλου. «Εξακολουθεί να είναι επίκαιρη και ζωντανή. Δεν είναι τυχαίο ότι εκατό χρόνια μετά ο Ρώσος πατριάρχης άσκησε κριτική στο “Μαύρο τετράγωνο” του Μαλέβιτς. Μπορώ να καταλάβω γιατί. Ο Μαλέβιτς είχε μιλήσει για τον σουπρεματισμό και είχε προσδώσει κάποιες ιδιότητες θρησκείας στην τέχνη του. Το συγκεκριμένο έργο το είχε παρουσιάσει το 1915 ανάμεσα σε δύο τοίχους, όπως παραδοσιακά τοποθετείται το εικονοστάσι. Και βλέπουμε σήμερα την Εκκλησία να επανέρχεται και να το θεωρεί ιεροσυλία». 
Μιχαήλ Λαριόνοφ-Ραγιονισμός
Ετοιμάζει, λοιπόν, έκθεση στη Μονή Λαζαριστών αφιερωμένη στον Μαλέβιτς και τους μαθητές του, με αφορμή τα 100 χρόνια από το κίνημα του σουπρεματισμού (στο πλαίσιο της 5ης Μπιενάλε Θεσσαλονίκης). Θα τοποθετήσουν, μάλιστα, ανάμεσα σε δύο τοίχους το «Μαύρο Ορθογώνιο» του Μαλέβιτς, που ανήκει στην ίδια περίοδο. 
(το κείμενο είναι από:http://www.efsyn.gr/arthro/exagoyme-rosiki-protoporia και φωτογραφίες από το διαδύκτιο)

09 Μαρτίου 2015

Ο Βασίλι Καντίνσκι δημιουργούσε εικόνες της μουσικής...

  



Η σχέση ανάμεσα στα χρώματα και τους ήχους, η μυστική συνήχηση εικαστικής και μουσικής εμπειρίας, έμελλε να είναι το θεμέλιο της τέχνης του, που θα συνδύαζε το ορθολογικό με το μυστικιστικό στοιχείο...

Tο 1896, ο τριαντάχρονος Βασίλι Καντίνσκι θα πάρει την οριστική απόφαση να φύγει από τη Μόσχα. 

Θα εγκαταλείψει την ακαδημαϊκή του καριέρα -είχε σπουδάσει νομικά και οικονομικά, ενώ του είχε προταθεί και μια θέση λέκτορα στο Πανεπιστήμιο της Μόσχας- και θα εγκατασταθεί στο Μόναχο για να σπουδάσει ζωγραφική.  
 Δυο περιστατικά θα τον οδηγήσουν σε αυτή του την απόφαση: η έκθεση των Γάλλων ιμπρεσιονιστών στη Μόσχα και το “ανέβασμα” του Λόενγκριν του Βάγκνερ στο Βασιλικό Θέατρο. 








Η εντελώς ‘νέα’ ενορχήστρωση του Λόενγκριν, θα αποκαλύψει στον Καντίνσκι τις δυνατότητες μιας συναισθητικής εμπειρίας. 

Η σχέση ανάμεσα στα χρώματα και τους ήχους, η μυστική συνήχηση εικαστικής και μουσικής εμπειρίας, έμελλε να είναι το θεμέλιο της τέχνης του, που θα συνδύαζε το ορθολογικό με το μυστικιστικό στοιχείο: 
«Τα βιολιά, οι χαμηλές νότες του βαθύφωνου και κυρίως τα πνευστά ενσάρκωναν συμπυκνωμένη την ώρα του δειλινού, για μένα τότε.
Είδα όλα τα χρώματα που είχα στο νου μου.
Άγριες, σχεδόν παράφορες γραμμές διαγράφονταν μπρος μου.
Δεν τόλμησα να χρησιμοποιήσω την έκφραση ότι ο Βάγκνερ είχε ζωγραφίσει μουσικά την “ώρα μου”.
Αλλά συνειδητοποίησα πως η τέχνη είναι γενικά πιο δυνατή απ' ό,τι νόμιζα και ακόμα πως η ζωγραφική μπορεί να αποκτήσει τόση δύναμη όση και η μουσική
…»[1] 



Το 1909, ο Καντίνσκι αρχίζει να κατατάσσει τα έργα του σε τρεις βασικές ομάδες: Εντυπώσεις,Αυτοσχεδιασμούς και Συνθέσεις. 

Η πρώτη ομάδα περιλαμβάνει έργα στα οποία υπάρχουν ακόμα στοιχεία νατουραλιστικής αναπαράστασης. 

Οι υπόλοιπες δύο, που οι τίτλοι τους παραπέμπουν στη μουσική, μας δείχνουν την -επιτακτική για τον Καντίνσκι- ανάγκη να μιμηθεί η ζωγραφική τη μουσική: μόνο τότε θα απελευθερωθεί από τη παραστατικότητα και θα διευρύνει τις εκφραστικές δυνατότητες της εικαστικής γλώσσας. 

 



Ο Καντίνσκι θαύμαζε καλλιτέχνες -όπως τον Maeterlink, τον Wagner, τον Musorgskij, τον Debussy, τον Skrjabin- που με το έργο τους εισηγήθηκαν μια ‘νέα’ αντιληπτικότητα, εκθέτοντας τις δημιουργικές δυνατότητες και δυναμικές των καθαρών καλλιτεχνικών μέσων: 
Καθαρός ήχος: μουσικές μορφές δίχως τη διάθεση να περιγράψουν. 
Καθαρός ήχος: λέξεις δίχως τη διάθεση να δηλώσουν κάτι. 
Καθαρός ήχος: εικαστικές μορφές δίχως διάθεση να απεικονίσουν. 

Είναι επίσης γνωστή η συγγένεια των θεωρητικών απόψεων του Καντίνσκι με εκείνες του Schonberg. 
Κοινός συντελεστής η γοητεία που τους ασκούσε ο Βάγκνερ και οι ιδέες του περί συνολικού έργου τέχνης (Gesamtkunstwerk), όπου εγκαταλείπει κανείς “τα όρια των επιμέρους τεχνών στο όνομα του απείρου που τις διαπερνά όλες”.[2] 



Στο βιβλίο του Για το πνευματικό στην τέχνη - επηρεασμένο από τη γερμανική ιδεαλιστική φιλοσοφία των Καντ, Φίχτε, Σέλινγκ και από τη διάχυτη στους καλλιτεχνικούς κύκλους αντίθεση στον θετικισμό- θεωρεί δεδομένη μια εσωτερική σχέση μεταξύ μουσικής και ζωγραφικής. 



Η μουσική δεν είναι υποχρεωμένη να περιγράφει την εξωτερική πραγματικότητα και, όπως το μουσικό έργο βασίζεται στον ρυθμό και το τονικό ύψος των ήχων, έτσι και η ζωγραφική θα έπρεπε να περιοριστεί στα απόλυτα αληθινά της στοιχεία: το σχέδιο και το χρώμα. 




Για τον Καντίνσκι, σχέδιο και χρώμα είναι η μόνη πραγματικότητα που γνωρίζει η ζωγραφική.
Δεν είναι, λοιπόν, τυχαίο που χαρακτήριζε τη δουλειά του “μεγάλο ρεαλισμό”. 

Ο Καντίνσκι έβλεπε τα χρώματα και τις φόρμες του σαν “ήχους” και “δονήσεις”. 
Μιλούσε για “μελωδικές”, απλές δηλαδή, μορφές και για “συμφωνίες”, δηλαδή σύνθετες.
Συμμεριζόταν την ιδέα του Γκαίτε, πως η Τέχνη θα πρέπει να έχει κι αυτή το δικό της basso continuo.
Πολλοί θα προσπαθήσουν, με τρόπο επιφανειακό, να ερμηνεύσουν τη ζωγραφική του ως εικαστική εκδοχή μουσικών κανόνων, όμως η νεότερη έρευνα θα επιχειρήσει να καταγράψει τους ποικίλους τρόπους με τους οποίους ο Καντίνσκι επεξεργάζεται, καλλιτεχνικά και θεωρητικά, την ουσιαστική αλληλεπίδραση και συλλειτουργία οπτικών και ηχητικών διεργασιών.[3] 

Η Τέχνη του, δεν είναι άσκοπη δημιουργία αλλά απόπειρα ευαισθητοποίησης, ανάπτυξης της ανθρώπινης ψυχής, "έκφραση πνευματικής ενόρασης".[4]




«Ωραίο είναι εκείνο που πηγάζει από μια εσωτερική αναγκαιότητα.
Ωραίο είναι εκείνο που είναι εσωτερικά ωραίο
».[5]  

(κείμενο από:http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&id=821,φωτογραφίες από:http://www.wassilykandinsky.net/work-293.php)

20 Ιανουαρίου 2015

Οι χρυσές φωτογραφίες του Βαγγέλη Γιωτόπουλου...





Ένα ακόμα βραβείο σε παγκόσμιο διαγωνισμό φωτογραφίας δεν αποτελεί είδηση, για όσους τον γνωρίζουν, αφού τα τελευταία χρόνια μας έχει συνηθίσει σε πρωτιές φέρνοντας στην Ελλάδα, βραβεία παγκόσμιας αναγνώρισης για την δουλειά του. 



Ο λόγος για τον Βαγγέλη Γιωτόπουλο, με καταγωγή από τα Γιάννενα, όπου δραστηριοποιείται και επαγγελματικά, ο οποίος αυτή τη φορά σάρωσε στην κυριολεξία και τους τα πήρε όλα. Αυτό που συνέβηκε πριν από τρεις μέρες στον Λονδίνο, στις 17 Ιανουαρίου, δεν είχε προηγούμενο.



Ο Βαγγέλης Γιωτόπουλος συγκλόνισε για μια ακόμα φορά στο ετήσιο συνέδριο της παγκόσμιας φωτογραφικής ομοσπονδίας SWPP που έγινε στο Hilton London Metropole. Μετρήστε:
Φωτογράφος της χρονιάς 2014 Media!
Φωτογράφος της χρονιάς 2014 Portrait!
Φωτογράφος της χρονιάς 2014 Travel! 

Και special award: Overall winner Φωτογράφος της χρονιάς 2014 με τα περισσότερα Χρυσά βραβεία! 



(από:http://www.pamepreveza.gr/)

25 Δεκεμβρίου 2014

Ανακαλύφθηκε στην Αμερική άγνωστο έργο του Filippo Palizzi ...

Μία άγνωστη εκδοχή του έργου ''donna disperata per la morte dell' asino'' (γυναίκα σε απελπίσια για το θάνατο του γαϊδουριου)! Το έργο του σημαντικού Ιταλού ζωγράφου έχει γίνει γνωστό από την εκδοχή που βρίσκεται στο Museo Civico-palazzo d'avalos.Η σκηνή απεικονίζει μια αγρότισσα που θρηνεί για το θάνατο του γαϊδουριού που απεβίωσε ξαφνικά,ενώ δίπλα της βρίσκεται πεσμένο ένα καλάθι που είναι γεμάτο με τους κόπους της.Ο Filippo Palizzi που γεννήθηκε στην Chieti της Ιταλίας σπούδασε απο το 1837 στο βασιλικό ινστιτούτο τέχνης της Νάπολης.Το 1855 βρέθηκε στη Γαλλία και ασχολήθηκε με την σχολή της Barbizon.Ταξίδεψε επίσης στην Ολλανδία και στην παγκόσμια έκθεση του 1867 κέρδισε το χρυσό μετάλλιο.Στα έργα του μελέτησε σε βάθος τον φωτισμό των εξωτερικών και εσωτερικών χώρων και τα θέματα του συχνά ήταν τα παιδιά και τα ζώα.Το 1878 διορίστηκε διευθυντής του Museo artistico industriale.Τιμήθηκε με διάφορους ακόμη τίτλους και υπήρξε συνεργάτης πολλών ακαδημιών.Πέθανε το 1899.


 

Η ελαιογραφία όπως βρέθηκε στην Αμερική και αγοράστηκε από ιδιώτη συλλέκτη.




Η άλλη εκδοχή που βρίσκεται στο μουσείο της Ιταλίας (δυστυχώς η φωτογραφία είναι ασπρόμαυρη,δεν κατάφερα να βρω έγχρωμη).

 



Italia, Abruzzo, CH, Vastopiazza l. V. Puden 
palazzo, comunale, Palazzo d'Avalos, piazza l. V. Pudente, Museo Civico

23 Δεκεμβρίου 2014

18 Δεκεμβρίου 2014

Η δημιουργικότητα της σιωπής...

Η σιωπή στις τέχνες ήταν πάντα ένα συναρπαστικό πεδίο διερεύνησης. Είναι η στιγμή εκείνη κατά την οποία το άτομο αναγκάζεται να αφουγκραστεί πράγματα που ακριβώς επειδή θεωρεί αυτονόητα δεν τα προσέχει. Η σιωπή, σε αντίθεση με άλλες εμπειρίες, δεν περιγράφεται.

 Είναι κάτι που βιώνει κάποιος. Οπως συνέβη στην περίφημη περφόρμανς του Τζον Κέιτζ, για παράδειγμα, το 1952, όπου η σιωπή «έγραψε».
Η σιωπή του Κέιτζ
Επηρεασμένος από τις λευκές επιφάνειες του ζωγράφου Ράουσενμπεργκ, ο πρωτοποριακός Αμερικανός καλλιτέχνης θα δοκιμάσει την επικοινωνιακή δυναμική της σιωπής με το 4.33' (τέσσερα λεπτά και 33 δεύτερα), μια σύνθεση στην οποία δεν ακούστηκε ούτε μία νότα. Ακόμη και ο κόσμος που το γνώριζε και ήταν γενικά ανεκτικός απέναντι στις περίεργες δουλειές του, δεν το περίμενε. Αρκετοί αποχώρησαν εκνευρισμένοι, κάποιοι άλλοι διαμαρτυρήθηκαν. Αδιάφορα όλα αυτά. Σημασία έχει ότι η σύνθεση αυτή θα τον κάνει παγκόσμια είδηση εν μια νυκτί.
Ο Κέιτζ, τότε με έντονο ενδιαφέρον για το βουδισμό, υποστήριξε ότι δεν υπάρχει απόλυτη σιωπή και ότι κάθε ήχος μπορεί να αποκτήσει μουσικές ιδιότητες μέσα στο κατάλληλο περιβάλλον και με την κατάλληλη σύλληψη και ανάλογη δομή, που εν συνεχεία ο θεατής μπορεί να γεμίσει με τις δικές του φαντασιώσεις, εμπειρίες, συσχετισμούς και νοήματα. Κάπως έτσι ο Κέιτζ εγκαινιάζει ένα είδος «μουσικής του τυχαίου-αλεατορισμός», το οποίο θα βρει ικανούς μιμητές ανά την υφήλιο, όπως ο Ιταλός συνθέτης Λουίτζι Νόνο, όπως και ο επίσης Ιταλός Ενρίκο Μορικόνε. Το ενδιαφέρον είναι ότι το 2002 ο Κέιτζ θα σύρει στα δικαστήρια, με την κατηγορία του πλαγιαρισμού, το συνθέτη Μ. Μπατ για το κομμάτι του «Ενός λεπτού σιγή». Θα κερδίσει τη δίκη και μαζί με αυτήν και το πικρό σχόλιο του Βρετανού συνθέτη ο οποίος, απαντώντας στους δημοσιογράφους, θα υποστηρίξει ότι, σ' αντίθεση με τον Κέιτζ, αυτός χρειάστηκε μόνο ένα λεπτό για να πει ό,τι είχε να πει. Αρα η σιωπή του ήταν πιο πρωτότυπη.
Γενικά η σιωπή στη μουσική πάντα είχε την τάση να δημιουργεί ένα αίσθημα μυστηρίου και στοχαστικότητας, ιδιαίτερα στον χώρο της θρησκευτικής μουσικής, όπως η περίπτωση του Εσθονού Αρβο Παρτ.

Γράφεται η σιωπή;
Τι γίνεται όμως όταν κάποιος θέλει να γράψει τη σιωπή, τη λέξη, το σημαίνον της, το γλωσσικό της σύμβολο; Πώς γράφει τη φύση ή την ποιότητα ή την εμπειρία της σιωπής; Πώς διαχωρίζει τη στιγμή που η ομιλία σταματά από τη στιγμή που η ομιλία αρχίζει; Τη διαφορά ανάμεσα στην παρουσία της σιωπής και την απουσία της ομιλίας; Πώς μπορεί να διαχωριστεί η γαλήνη της σιωπής από τον τρόμο της σιωπής; Ή η αλαλία, που πηγάζει από το γεγονός ότι δεν έχει τίποτα να πει, από τη σιωπή της απαγορευμένης ομιλίας; Πώς γράφει κανείς την ανάγκη να μιλήσει;
Σε κάθε περίπτωση, γράφοντας τη σιωπή απαιτεί πλαίσιο, με λεπτομερή περιγραφή και ορισμό. Δηλαδή, χρειάζεται περισσότερη γλώσσα (λόγος). Η σιωπή δεν γράφεται διά της παράλειψης ή από την απουσία των λέξεων. Χωρίς τη δεικτική συνεισφορά του αντιθέτου (να υπογραμμίζει την ύπαρξή της), η παρουσία της παρακάμπτεται, ακόμη και ακυρώνεται.
Η σιωπή υπάρχει, αποκτά φυσική παρουσία μέσα από τη λαλίστατη γλώσσα, μέσα από τα σωθικά της. Και αυτή η άρθρωση και το πλαίσιο βοηθούν το δέκτη να εκτιμήσει την ποιότητα και τα στοιχεία της. Η πραγματική όμως σιωπή δεν περιγράφεται. Μόνο βιώνεται. Οπως στο θέατρο, όπου επιβιώνει και χωρίς το λόγο (του γραπτού κειμένου), οπότε αποκτά αυτονομία και ιδιότητες δράσης.
Η σιωπή στο θέατρο
Κορυφαία παραδείγματα αυτού που συζητούμε είναι οι Μπέκετ και Πίντερ, δύο συγγραφείς που ποτέ δεν λείπουν από τις σκηνές μας. Και δεν είναι οι μόνοι. Ολοένα και περισσότεροι συγγραφείς και πρακτικοί του θεάτρου, κυρίως από τη νεότερη γενιά, αναζητούν τις επικοινωνιακές τους λύσεις στις παύσεις και στις σιωπές -να θυμίσω εν τάχει το περίφημο «Ο ήχος της σιωπής» του Αλβις Ερμανίς, που είδαμε στα 11α Ευρωπαϊκά βραβεία θεάτρου στη Θεσσαλονίκη. Είναι η απάντησή τους στη φλυαρία και στην κενότητα της γλώσσας. Οπως είχε πει και ο Πίντερ, με αφορμή το έργο του «Προδοσία», το οποίο παρουσιάζει οσονούπω το ΚΘΒΕ σε σκηνοθεσία Γλυκερίας Καλαϊτζή, «όταν πέφτει πραγματική σιωπή... είμαστε πιο κοντά στη γύμνια». Η σιωπή έχει να κάνει με την έκφραση βαθιών συναισθημάτων, μας λέει. «Οσο πιο έντονη είναι η εμπειρία τόσο λιγότερο εκφραστική είναι η συγκροτημένη άρθρωσή της».
Η σιωπή κουβαλά μέσα της μουσικότητα. Μπορεί να είναι οτιδήποτε και από οπουδήποτε. Οπως ο ήχος του ορθάνοικτου στόματος στον Μπέκετ που δεν βγάζει άχνα, όμως είναι εκκωφαντικός. Αυτοί οι συγγραφείς γνωρίζουν πώς να απελευθερώνουν ενέργεια με την ευαισθησία ποιητή και τη ρυθμικότητα μουσικού. Συνθέτουν κείμενα-παρτιτούρες, όπου οι ήχοι, οι τόνοι, τα ημιτόνια και οι παύσεις έχουν τους δικούς τους εσωτερικούς ρυθμούς. Οπως ο Κέιτζ, έτσι κι αυτοί δείχνουν ότι όταν ένα άτομο δεν έχει τίποτα να πει, τότε η φύση και το περιβάλλον αναλαμβάνουν να μιλήσουν αντ' αυτού, περιορίζοντας έτσι και το ρόλο της δημιουργικής πράξης.
Το ανησυχητικό σήμερα είναι ότι η σιωπή δεν είναι προσωπική επιλογή, αλλά επιβεβλημένη. Ζούμε κατά μόνας, στέλνουμε μηνύματα στο Ιντερνετ, αλλά στην ουσία δεν επικοινωνούμε. Είναι μια σιωπή ήττας και όχι στοχασμού όπως στον Μπέκετ, για παράδειγμα, ο οποίος, από ό,τι λένε όσοι τον γνώρισαν, ζούσε μέσα σε ατελείωτες σιωπές, και μάλιστα ανάμεσα σε φίλους, που διαρκούσαν ακόμη και μέρες. Ηταν οι πιο δημιουργικές στιγμές του. 7
(από:http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=454714)

07 Δεκεμβρίου 2014

Mona Lisa theory ...


Picture: harvard.edu
They're coming in thick and fast folks... A reader alerts me to this research at Harvard, by Dr. Margaret Livingstone, Professor of Neurobiology. She looks into how the eye processes information:
We are interested in how cells in the visual system process information and in the functional organization of the visual system. We use complementary techniques going from psychophysics, functional MRI, to single unit recording. 


As part of her work, Dr. Livingstone has been looking into how the eye reads paintings:
A side interest in the lab is to use what we know about vision to understand some of the discoveries artists have made about how we see. The separate processing of color and form information has a parallel in artists' idea that color and luminance play very different roles in art (Livingstone, Vision and Art, Abrams Press, 2002). The elusive quality of the Mona Lisa's smile can be explained by the fact that her smile is almost entirely in low spatial frequencies, and so is seen best by your peripheral vision (Science, 290, 1299). These three images show her face filtered to show selectively lowest (left) low (middle) and high (right) spatial frequencies.

So when you look at her eyes or the background, you see a smile like the one on the left, or in the middle, and you think she is smiling. But when you look directly at her mouth, it looks more like the panel on the right, and her smile seems to vanish. The fact that the degree of her smile varies so much with gaze angle makes her expression dynamic, and the fact that her smile vanishes when you look directly at it, makes it seem elusive.

What do readers think when they see the smile in the photo on the right? Does it seem to vanish, as Dr. Livingstone suggests? Doesn't to me. Seems more obvious than ever, in fact. Still, A for effort. 
(από:http://www.arthistorynews.com/16th_century)